^Naar boven

  • 1 Koningsvogel
    De zilveren Koningsvogel uit 1617 is de trots van Schutterij St. Sebastianus. Hij werd waarschijnlijk in 1617 geschonken aan de schutterij door de toenmalige kasteelbewoners. Uit oude inventarislijsten is opgemaakt dat de vogel geschonken is bij het 50-jarig bestaan van de schutterij
  • 2 Al sinds 1567 paraat voor de gemeenschap
    Schutterij St. Sebastianus werd in 1567 opgericht en is sindsdien niet meer weg te denken uit de Mheerder gemeenschap. Hoogtepunt van het jaar is voor de schutterij de driedaagse Broonk. waar de processie begeleid wordt en de tradities behorende bij de Broondagen in ere worden gehouden
  • 3 Schutterij van Mheer en de exercitie
    De Sebastianen van Mheer exerceren volgens de zgn. Oude Exercitie die door het Nederlands leger aan het begin van de twintigste eeuw werd beoefend. Een en ander gaat volgens het Reglement op de Exercitiën uit 1914
  • 4 Klaroenkorps van de schutterij
    De schutterij marcheert op de klanken van het eigen klaroenkorps. Onder leiding van Ad Knops worden niet alleen loopmarsen maar ook prachtige concertwerken ten gehore gebracht
  • 5 Schutterij en schieten
    Tijdens het vogelschieten, waarvan de winnaar voor één jaar Koning van de schutterij wordt, wordt geschoten op een houten vogel met de grote buks. Ook tijdens wedstrijden wordt met deze buks geschoten, maar dan op bölkes van 1cm bij 1cm.
400

Onze zilveren koningsvogel is ruim 4 eeuwen oud


Schutterij St. Sebastianus Mheer

Onderscheiden met de Koninklijke Erepenning

Actueel

Komende activiteiten:

16 jan Maol
18 jan Sebastianuskermis
25 jan Rode Leeuw Jos Senden

 

Wat is er typisch St. Sebastianus?

 

Schutterij Sint Sebastianus is in veel opzichten een schutterij zoals vele anderen, toch zijn er opvallende kenmerken die typerend zijn voor deze schutterij. We zullen een beeld proberen te schetsen aan de hand van activiteiten in en buiten het dorp en andere typerende zaken:

 

Activiteiten in Mheer

Mheer staat bol van de tradities en oude gebruiken. Omdat de schutterij de oudste vereniging in het dorp is, is zij bij veel activiteiten betrokken.

Generaal Willems voor kasteel MheerZo wordt elk jaar op Hemelvaartsdag geschoten op de houten vogel, om te beslissen wie er koning wordt dat jaar. De schutterij vertrekt vanuit het schutterslokaal en haalt achtereenvolgens de koning en keizer thuis af. Zij worden dan begeleid naar de schietwei, sinds jaar en dag achter het kasteel van onze beschermheer. Meestal zijn dit ook de laatste meters van de koning temidden van de schutterij, want aangekomen op de schietwei wordt hij uitgekleed door het ere-bestuur. Hij moet de zilveren lauwerkrans, de zilveren vogel en de zilveren platen van zijn voorgangers afstaan. Op dat moment biedt hij zijn koningsplaat aan aan de schutterij en daarmee is zijn koningsjaar definitief voorbij. (Meer informatie over het vogelschieten is te vinden onder het kopje 'Vogelschieten'.)

BroonkRuim 2 weken later, het weekend na Pinksteren, begint officieel het koningsjaar van de nieuwe koning, met de "Broonk" (de 3-daagse voorjaarskermis, meer informatie hierover onder het kopje 'Broonk'). Mocht de schutterij uittrekken tussen het vogelschieten en de broonk, dan moet de voorganger nog een keer fungeren als koning. De avond voor de Broonk schiet jonkheid Sint Aloysius al haar kamers af, zodat het niemand zal ontgaan dat het Broonk is! Voor velen breekt dan een korte nacht aan. Want het klaroenkorps begint 's zondags al om 5:00 uur met de "reveille" door alle straten van Mheer. Daarna trekt de hele schutterij in vol ornaat en op haar mooist mee, voorop in de sacramentsprocessie. De 3 akolieten met het kruis lopen tussen de sappeurs en de tambour-maître. Het Sebastianusbeeld uit de kerk wordt ook meegedragen en wel tussen de marketentsters en het vaandel. Tussen de officieren lopen nog de leden van het ere-bestuur. Achter de schutterij lopen de leden van de Jonkheid met hun vaandels en vervolgens de rest van de processie. Als bij de rustaltaren de zegen wordt gegeven en het Allerheiligste door de pastoor getoond wordt, vuren de geweerdragers de saluutschoten af en schiet de jonkheid enkele kamers af. Na de Heilige Mis op het kasteelplein vormt de schutterij een erehaag en zo gaat iedereen de kerk in voor het einde van de processie. Nadat de pastoor iedereen bedankt heeft voor zijn inzet, vertrekt de schutterij naar het schutterslokaal, alwaar een warme 'tas sop en e bruudsje' te wachten staan.

Een dag later volgt een gezamenlijke mis voor de levende en overleden leden van jonkheid en schutterij. Daarna worden de overleden leden herdacht op het kerkhof. Vervolgens worden bezoeken gebracht aan de plaatselijke horeca-ondernemers, een aubade gebracht aan de beschermheer op het kasteel en de inwendige mens versterkt in de harmoniezaal. Tenslotte worden de kapitein van de jonkheid en de koning van de schutterij naar huis gebracht. Wat er allemaal daarna precies plaatsvindt, weet zelden zich iemand te herinneren een dag later.

Op de dinsdag van de broonk vindt het "Päölke Howwe" plaats. Doorheen het hele dorp worden dan speciaal hiervoor geplaatste palen omgekapt door de sappeurs, die deze dag getransformeerd zijn als bielemannen.

De vrijdag na de Broonk gaat de schutterij, met muziek, langs de deuren om het erelidsgeld op te halen.


Verder loopt de schutterij mee in de 2 andere kermissen in Mheer, te weten de Lambertus- en Sebastianuskermis, in resp. september en januari. Zoals de naam al zegt, de Sebastianuskermis is erg speciaal voor de schutterij. Zo werd in 2007, tijdens deze kermis, het nieuwe vaandel gepresenteerd. Steevast wordt de januarikermis voorafgegaan op de vrijdag door het "Maol". Alle leden en hun partners eten gezamenlijk het menu dat al jaren vaststaat: "knien mit sjproete".

Daarnaast is de schutterij present bij recepties, het zomerconcert van harmonie Sint Cecilia en tal van andere festiviteiten binnen het dorp.
Ook begeleidt de schutterij de uitvaartdienst van overleden leden die met schutterseer begraven wilden worden. Hiermee wordt op een plechtige manier afscheid genomen, met alle eer die de overledene toekomt. In 2013 behaalde de uitvaart met schutterseer van de op aswoensdag overleden Prins Ronny (Lemlijn) zelfs de landelijke media.

Activiteiten buiten Mheer
Sebastianus is aangesloten bij de Rooms Katholieke Zuid-Limburgse Schuttersbond. We bezoeken de drie bondsfeesten per jaar van deze bond.
KlaroenkorpsWe gaan jaarlijks naar de Ouwe Limburger (OLS) en het Federatiefeest (ZLF). Dit laatste hebben we in 2007 zelf mogen organiseren. De vele duidende bezoekers zullen zich die warmste dag van 2007 nog goed herinneren.
Het Europees Schutterstreffen wordt ook zelden overgeslagen. Zo maakten de schutters van Sebastianus o.a. in 1998 een reis naar Krakau, Polen en in 2003 werd het Oostenrijkse Vöcklabruck bezocht.
Ook bezoekt de schutterij regelmatig andere schuttersfeesten, zoals in Noorbeek of Sint Martensvoeren, met wie wij beide een goede band hebben, ookal zitten we niet meer in dezelfde bond.
De 4 schutterijen van de gemeente Margraten (te weten: Mheer, Sint Geertruid, Margraten en Noorbeek) treffen zich overigens jaarlijks met een schietkampioenschap.
Naast Belgische vrienden hebben we ook vrienden in Duitsland, in Süggerath. We bezoeken hen regelmatig, met o.a. het Ostereierschießen en zij reizen ook regelmatig af naar Mheer. Ondanks de verschillen van taal en de verschillende schietwijzen; plezier maken is universeel en dat verstaat men zowel in Mheer als in Süggerath!

Uniform
Sebastianus draagt op dit moment het gala-uniform van de KNIL en is een van de weinige schutterijen die nog witte broeken draagt. (Meer over het uniform onder het kopje "Uniformen en rangen".)
GewerenDe geweren die Sebastianus in de optocht meedraagt, zijn zogenaamde "Gewehr 88". Dit was het eerste Duitse kleinkaliber infanteriegeweer. Dit wapen is in de Eerste Wereldoorlog veelvuldig gebruikt door het Duitse, maar ook Belgische en Turkse leger. Verder gebruikt het exercitiepeloton de "Lee Enfield", het Britse standaardwapen van 1895 tot 1956 en in beide wereldoorlogen veelvuldig gebruikt door het Britse leger en zijn bondgenoten.
Het zijn originele geweren uit die tijd en voor een groot deel echt gebruikt, dus geen namaak. Wel zijn ze onklaar gemaakt, dat wil zeggen dat ze niet meer gebruikt kunnen worden om te schieten. Er zitten o.a. gaten in de loop, die ook nog eens volgegoten is met lood en het schietmechanisme werkt niet meer, dit kan ook niet meer ongedaan worden gemaakt. Iemand met verkeerde gedachten heeft aan onze wapens dus helemaal niets. In het voorjaar van 2008 zijn ze herkeurd door de politie en goedbevonden, we kunnen er dus met een gerust hart mee over straat lopen.

Exercitie
ExercitiepelotonSebastianus marcheert geheel volgens 'het boekje van 1914', de zogenaamde Oude Exercitie. De meerderheid van schutterijen in onze bond doet dit ook. Een tiental fanatiekelingen vormt samen het exercitiepeloton. Zij zijn getraind in alle oefeningen die mogelijk zijn volgens genoemd boekje. De geweerhandelingen, oefeningen op de plaats, verschillende looponderdelen en ook de speciale verrichtingen, zoals het knielen en liggen, gaat hen goed af. Ondanks de zware concurrentie in de bond, wisten zij bondskampioen te worden in 2007, 2009, 2010, 2011, 2012 én 2013 !

Commissies
Sebastianus bezit enkele commissies die de dagelijkse gang van zaken regelen. Allereerst natuurlijk het dagelijks bestuur, daarnaast is er een ere-bestuur, uniformencommissie, schietcommissie, muziekcommissie en activiteitencommissie, die o.a. twee keer per jaar het kienen organiseert.

Jeugdkoningen schutterij Sint Sebastianus Mheer

Sinds 1986 heeft de schutterij tijdens het vogelschieten ook een jeugdvogel die de jeugd naar beneden moet schieten.
Zij die dit reeds hebben gewonnen zijn de volgende:

1986 - Rob Lennarts
1987 - Pol Beckers
1988 - Thorsten Bonfrère
1989 - Jack Sneepers
1990 - Huibert Cox

1991 - Armand Opreij
1992 - Huibert Cox
1993 - Huibert Cox
1994 - Boy Borgers (invoering wisselbeker)
1995 - Hannes Senden

1996 - Loe Senden
1997 - Hannes Senden
1998 - Roger Gubbels
1999 - Sander Debey
2000 - Luc Debey

2001 - Daan Dreesen
2002 - Bert van Boekel
2003 - Reno Erven
2004 - Guy Bastings
2005 - Renz van As

2006 - Xavier Dobbelstein
2007 - Yoshi Franssen
2008 - Maikel Erven
2009 - Yoshi Franssen
2010 - Yoshi Franssen

2011 - Lei Titulaer
2012 - Lucas Moonen
2013 - Pieter Vaessens
2014 - Gijs Rasenberg
2015 - Maurits de Loë

2016 - Floris Lemlijn
2017 - Sem van Dijk
2018 - Twan Dobbelstein
2019 - Jonathan van Dijk
2020 - geen jeugdkoning vanwege Coronavirus

2021 - geen jeugdkoning vanwege Coronavirus
2022 - Niek Senden
2023 - Max Gubbels
2024 - Isa Senden
2025 - Saar Spauwen

2026 - ???

Lijst van koningen van schutterij Sint Sebastianus

 


Hieronder treft u een lijst aan met namen van personen die in de loop van de tijd koning zijn geweest van de schutterij van Mheer. Achter iedere naam staat of er een zilveren schild van deze koning bekend is en zo niet uit welke andere bron blijkt dat deze persoon in dat jaar koning was.

(Op de foto onze huidige koning Roy van Gerven met zijn koningin Rianne Vandewall.)






( Spaanse Successieoorlog 1701-1715)


1716 Peter Bessems - volgens de rekening uit 1716; geen zilveren schild bekend.
1718 And. Wijnants - volgens "schuttenlijste 1719"; geen zilveren schild bekend.
1719 Adolph Loijens - volgens "schuttenlijste 1719"; geen zilveren schild bekend.

1720 Adolph Loijens - schuttemeester in 1721; dus koning in 1720
- ( volgens "schuttenlijste 1721  ende 1725"; geen zilveren schild bekend. )
1721 Andreas Wijnants
- ( volgens "schuttenlijste 1721 ende 1725"; geen zilveren schild bekend. )
1725 Henderic Frins
- ( volgens "schuttenlijste 1721 ende 1725"; geen zilveren schild bekend. )
1726 Hendricus Pullens - eerste bekende zilveren schild.
1727 Petrus Machiel Beckers
- ( volgens "schuttenlijste 1727"; geen zilveren schild bekend. )

1730 Arnold Belboom - volgens de rekening uit 1730; zilveren schild verloren gegaan tussen 1934  en 1951.

( Oostenrijkse Successieoorlog 1740-1748 )

1781 Andreas Pullins - zilveren schild.
1782 C.T. - volgens inventarislijst uit 1898; zilveren schild verloren gegaan tussen 1898 en 1925.
1784 W. Kruidt - zilveren schild.
1785 Andreas Pullinx - zilveren schild.
178? I.K.T. - zilveren schild met jaarletter "N" die in gebruik was tussen 26 sept. 1786  en 19 sept. 1788.

1791 H.P. - zilveren schild.
1791 Ioannes Croet - zilveren schild.

( Franse Tijd 1794-1801 )

1803 H. Pullins - zilveren schild.
1804 S.J. Loverink - zilveren schild.
1805 Servaes Loverix - inscriptie op zilveren schild: S.L.K.M.
1806 I.I. Lacrox - zilveren schild.
1807 S.E. Lovrix - zilveren schild.
1809 H. Krout - geen zilveren schild bekend.

1810 H. Krout - geen zilveren schild bekend.
1811 H. Krout - keizer; zilveren schild.

1823 M.R. - zilveren schild.
1825 Frans Carel Anton baron de Loë - inscriptie op zilveren schild: B.D.L.

( Belgische Opstand 1830-1839 )

1838 I.P.H.K. - volgens inscriptie op achterzijde van zilveren schild uit 1805.

1845 Pieter Mathijs Aussems - volgens inventarislijst uit 1898; zilveren schild verloren gegaan tussen 1898 en 1925.
1845 Gerard Outers - dit zilveren schild is samen met vele andere kostbare bezittingen van de  parochie Mheer in de nacht van 14 op 15 april 1977 uit de kerk gestolen. Het koningsschild werd eind jaren dertig geschonken of geleend aan de kerk om het te bevestigen aan een grote zilveren rozenkrans die bij gelegenheid van de "broonk" om het beeld van O.L.Vrouw werd gehangen. Volgens een publicatie van de bekende dialectschrijver pastoor Frans Schleiden (pastoor te Mheer van 1939 tot 1945) zou de schutterij erop hebben gestaan om dit beeld te dragen in de processie maar in Mheer is hierover verder niets bekend.

1850 J. Rouen - zilveren schild.
1851 P. Huynen - zilveren schild.
1853 Joannes Theodorus Bessems - zilveren schild.

1863 Gillius Jeurissen - volgens inscriptie op achterzijde van zilveren schild uit 1886.
1868 H. Dresen - geen zilveren schild bekend.
1869 H. Dresen - geen zilveren schild bekend.

1870 H. Dresen - keizer; zilveren schild.

( Banholts Schisma 1875-1881 )

1886 Gillius Jeurissen - zilveren schild.
1887 Frans Basstings - zilveren schild.
1888 Johannes Royen - volgens inventarislijst uit 1898; zilveren schild verloren gegaan tussen 1951 en 1978.
1889 Johannes Royen - zilveren schild.

1890 M. Royen - zilveren schild.
1891 Pieter H. Beckers - zilveren schild.
1892 Nicolaas Schreurs - zilveren schild.
1893 Gilles Jeurissen - zilveren schild.
1894 M. Royen - zilveren schild.
1895 Pieter H. Beckers - zilveren schild.
1896 Joseph Bastings - zilveren schild.
1897 Pieter H. Beckers - zilveren schild.
1898 Pieter H. Beckers
1899 J. Kuipers

1900 E. Houben - deze laatste drie koningen hebben gezamenlijk (waarschijnlijk ter gelegenheid van de eeuwwisseling) één zilveren schild laten maken.
1901 J. Th. Paulssen - zilveren schild.
1902 H. Dobbelstein - zilveren schild.
1903 Hub Dobbelstein - zilveren schild.
1904 P. Bekkers - volgens latere aantekeningen van J. Paumen op inventarislijst uit 1898; geen zilveren schild bekend.
1905 H. Sneepers - volgens latere aantekeningen van J. Paumen op inventarislijst uit 1898; geen zilveren schild bekend.
1906 M. Diederen - volgens latere aantekeningen van J. Paumen op inventarislijst uit 1898; geen zilveren schild bekend.
1907 P. Bekkers - volgens latere aantekeningen van J. Paumen op inventarislijst uit 1898; geen zilveren schild bekend.
1908 Pieter H. Beckers - geen zilveren schild bekend.
1909 Pieter H. Beckers - geen zilveren schild bekend.

1910 Pieter H. Beckers - keizer; 2 zilveren schilden: een koningsschild en een keizersschild.
1911 H. Sneepers - zilveren schild.
1912 J. Paulssen - zilveren schild.
1913 J. Th. Paulssen - zilveren schild.
1914 J. Paulssen - keizer; zilveren schild.
1914 M. Schreurs - zilveren schild.

( Eerste Wereldoorlog 1914-1918 )

1937 Sjuf Lennarts - zilveren schild.
1938 Harie Beckers sr. - zilveren schild.
1939 Sjuf Beckers - zilveren schild.

( Tweede Wereldoorlog 1940-1944 )

1945 Eugène van Laar - zilveren schild.
1946 E. Barten - zilveren schild.
1947 Sjeng Senden - zilveren schild.
1948 Sjeng Senden - zilveren schild.
1949 Sjuf Oprey - zilveren schild.

1950 Sjuf Lennarts - zilveren schild.
1951 Giel Beugels - zilveren schild.
1952 Lei Berndsen - zilveren schild.
1953 Harie Berndsen - zilveren schild.
1954 Jacq. Quanten - zilveren schild.
1955 Sjeng Senden - zilveren schild.
1956 Sjeng Sneepers - zilveren schild.
1957 Nicola Hutschemakers - zilveren schild.
1958 Sjuf Senden - zilveren schild.
1959 Sjuf Lennarts - zilveren schild.

1960 Math. Rouwet - zilveren schild.
1961 Harie Willems - zilveren schild.
1962 Harie Hermans - zilveren schild.
1963 Harie Willems-Magermans - zilveren schild.
1964 Huub Lennarts - zilveren schild.
1965 Sjuf Senden - zilveren schild.
1966 Huub Somers - zilveren schild.
1967 Huub Weusten - zilveren schild.
1968 Bèr van Bun - zilveren schild.
1969 Silvère Gubbels - zilveren schild.

1970 Lei Berndsen - zilveren schild.
1971 Tom Reith - zilveren schild.
1972 L.L. van Dierendonck - zilveren schild.
1973 Emiel Munnix - zilveren schild.
1974 Sjef Lardinois - zilveren schild.
1975 Louis Michiels van Kessenich - zilveren schild.
1976 Sjef Willems - zilveren schild.
1977 Sjef Lardinois - zilveren schild.
1978 An Lardinois - zilveren schild (eerste vrouwelijke koning).
1979 An Lardinois - zilveren schild.

1980 Sjeng Hutschemakers - zilveren schild.
1981 Degenhard baron de Loë - zilveren schild.
1982 Sjuf Senden - zilveren schild.
1983 Sjuf Senden - zilveren schild.
1984 Huub Willems - zilveren schild.
1985 Eduard Rouwet - zilveren schild.
1986 Jos Senden - zilveren schild.
1987 Harie Hermans - zilveren schild.
1988 Huub Vandewall - zilveren schild.
1989 Wim Senden - zilveren schild.

1990 Eduard Rouwet - zilveren schild.
1991 Frank Boom - zilveren schild.
1992 Pieter Scholtes - zilveren schild.
1993 Eduard Rouwet - zilveren schild.
1994 Pieter Scholtes - zilveren schild.
1995 Pieter Scholtes - zilveren schild.
1996 Pieter Scholtes - keizer; zilveren schild.
1997 Maurice Beckers - zilveren schild.
1998 Bert Beckers - zilveren schild.
1999 Armand Oprey - zilveren schild.

2000 Armand Oprey - zilveren schild.
2001 Marc Gubbels - zilveren schild.
2002 Fons Bastings - zilveren schild.
2003 Theo den Os - zilveren schild.
2004 Eduard Rouwet - zilveren schild.
2005 Edward Stam - zilveren schild.
2006 Jack de Roo - zilveren schild.
2007 Huub Vandewall - zilveren schild.
2008 Jeroen Retrae - zilveren schild.
2009 Jack van Laar - zilveren schild.

2010 Huub Vandewall - zilveren schild.
2011 René Willems - zilveren schild.
2012 René Willems - zilveren schild.
2013 Pieter Scholtes - zilveren schild.
2014 Davy Weusten - zilveren schild.
2015 René Willems - zilveren schild.
2016 René Senden - zilveren schild.
2017 Pjer Senden - zilveren schild.
2018 Hannes Senden - zilveren schild.
2019 Fons Bastings - zilveren schild.

( Coronapandemie 2020-2021 )

2022 Frank Omloo - zilveren schild.
2023 Mikel Gubbels - zilveren schild.
2024 Huub Vandewall - zilveren schild.
2025 Roy van Gerven
2026 ???

Het Vogelschieten

 

Koningsvogel MheerEén van de karakteristieke elementen die alle schutterijen, schuttersgilden en schutbroederschappen gemeen hebben, is het vogelschieten. Deze schietwedstrijd is meestal zo oud als de verenigingen zelf of nog ouder.Over de oorsprong van dit oud volksgebruik zijn de geleerden het nog niet eens. De een meent dat de oorsprong van het vogelschieten, het schieten op een vogel, gezocht moet worden bij de Oude Grieken, daarbij verwijzend naar de Ilias van Homerus (9de eeuw voor Christus) waarin Achilles een soortgelijk spel organiseert. De ander meent dat het een vruchtbaarheidsritueel is zoals er zovelen zijn in het voorjaar, in de meimaand en rond Pinksteren.

Hoe het ook zij, het vogelschieten is in ieder geval één van de vele overeenkomsten tussen alle schuttersgilden en schutterijen in binnen- en buitenland.
Ook in Mheer is de dag van het vogelschieten, een van de belangrijkste dagen in het schuttersjaar. Hier wordt immers bepaald wie het hele jaar met het eeuwenoude schutterszilver mag pronken.
Het oudst bekende geschreven bericht van de schutterij (1716) handelt net over dit "...Voegel offt paepengaye..." schieten dat ".....Jaerlijx omtrent Sinxen (dit is Pinksteren)..." gehouden werd.
Tevens wordt in dit geschrift gesproken over de "...overoude Gewoonte..." waaruit we kunnen concluderen dat het vogelschieten al een oud gebruik was. Een bewijs temeer hiervoor is natuurlijk ook de zilveren koningsvogel van de schutterij, die ongeveer 100 jaar ouder is dan de aangehaalde brief.
Uit de gegevens uit het begin van de achttiende eeuw kunnen we opmaken dat het vogelschieten plaats had op Pinkstermaandag. In het boekje "Van Klomperoad tot noe", uitgegeven door enkele inwoners van Banholt, staat een beschrijving van het vogelschieten zoals het plaatvond in de 19e eeuw en in het begin van de 20e eeuw tot het jaar 1914.
Dit "ooggetuigenverslag" van meer dan 100 jaar geleden willen wij u niet onthouden.

"Door de leden der schutterij werd dan "vogel geschoten" op Pinkstermaandag.
Dit was een groot vermaak voor de hele gemeente. Hele drommen mensen uit Banholt en Terhorst zag men dan ook naar Mheer trekken om die wedstrijd bij te wonen. De vogelstang stond in een weide van de Baron van Mheer, schuin tegenover de kerk. De "vogelstang" was een lange mast waar bovenop een stevige ijzeren staaf was aangebracht. Aan het boveneinde van die staaf waren gaatjes geboord die dienden om "spleetnagels" in te plaatsen, om ijzeren platen stevig vast te zetten. Van onderen zag men dan eerst een stevige ijzeren plaat door "spleetspijkers" vastgehouden, daarboven de vogel, waarop een weer iets lichtere plaat, beide door de smid van Mheer gesmeed, om de vogel vast te houden. De vogel was van hout gemaakt.
Het was nu de bedoeling om de plaat onder de vogel af te schieten.
Op vleugels, bek enz. waren ook meestal prijzen gezet. Daarom moest iedere schutter inleggeld geven. De schutter die het gelukte de plaat onder de vogel af te schieten was koning. Gelukte het een schutter drie achtereenvolgende jaren de plaat af te schieten, dan was deze keizer. Er werd geschoten van op de weg, n.l. de Nieuwstraat waar 5 à 6 ladders waren opgericht om op aan te leggen. Het eerste schot werd gedaan door de Baron van Mheer. Het tweede door de koning van 't vorige jaar. Daarna werd het een schietpartij "alsof oorlog was", soms met vijf of zes personen tegelijk. Met verrekijkers werd gekeken hoe de schoten aankwamen."

Het eerste vogelschieten na de heroprichting vond plaats in 1937.
Dit vond niet meer plaats op Pinkstermaandag omdat in Banholt net in dat jaar de eerste keer de sacramentsprocessie mocht uittrekken. Het vogelschieten in Mheer werd toen gehouden op de eerste zondag na Pinksteren en de toenmalige pastoor van Mheer, de bekende historicus Adolph Welters, beschrijft dit op meesterlijke wijze.

"Om voor de processie een nieuwen koning te hebben, werd Zondag voor Sacramentsdag en doordat men hem den eersten Zondag niet "afkreeg" ook nog op Sacramentsdag den vogel geschoten.
Ik heb het eerste schot gedaan of liever de 3 eerste schoten maar alle drie mis !! Ik heb de schande niet kunnen verdragen en ben stil weggegaan, maar heb later vernomen, dat de eerste 30 schoten alle mis waren en dat de geweren " 1/2 meter uit de richting schoten !!
Gevolg was, dat men dien dag maar 'n stuk vogel afschoot en men met andere geweren den vogel heeft afgeschoten .... misschien per ongeluk.
Lennarts uit de Steeg werd koning !".

Later is het vogelschieten meerdere malen gehouden op Sacramentsdag die toen nog gevierd werd als zondag. Nadeel van deze dag was dat in het geval dat de vogel op deze dag niet werd afgeschoten men verder moest schieten op de zaterdag voor de "broonk".
De voorbereidingstijd voor de nieuwe koning was dan wel erg kort omdat hij de volgende ochtend al in vol ornaat moest aantreden in zijn nieuwe functie.
Sinds 1968 wordt de "broonk" in Mheer een week eerder gehouden en sindsdien kan het vogelschieten uiteraard niet meer op Sacramentsdag worden gehouden omdat deze donderdag in deze nieuwe situatie in de week na de "broonk" zou vallen.
Toen heeft men besloten om het vogelschieten te houden op Hemelvaartsdag en dit is tot op heden zo gebleven.

Hoe verloopt nu zo'n dag die bol staat van tradities en waarin de spanning soms hoog kan oplopen ?
Koningsvogel MheerOmstreeks 14.00 uur verzamelen de leden van de schutterij in het schutterslokaal om van daaruit de koning aan zijn woning af te halen en te begeleiden naar de schietweide.
Sinds 1945 wordt het vogelschieten gehouden in een weide achter het kasteel, maar voorheen schoot men in een weide tegenover de kerk op de hoek Nieuwstraat/Jonge Hagen (nu Duivenstraat/Burg. Beckersweg).
Aangekomen op de schietweide maakt de schutterij front naar de schietmast waarop de houten vogel al geplaatst is.
Een ongeschreven wet zegt dat de kop van deze houten vogel moet wijzen in de richting van het huis van de 'oude' koning en zo gebeurt dat dan ook. De schutterij brengt eerst een groet aan de houten vogel waarna het vaandel en de koning officieel het gelid verlaten. Nadat de schutterij is ingerukt, neemt de voorzitter het woord om alle aanwezigen welkom te heten. Traditiegetrouw wordt dan een gedeelte van het reglement van het vogelschieten voorgelezen en pastoor gaat voor in een kort gebed. Dan is het moment gekomen dat de koning de tekenen van zijn waardigheid moet inleveren. Dat is op de eerste plaats de zilveren koningsvogel, de zilveren schilden, het zilveren kroontje en de driekleurige sjerp. Sinds enkele jaren schenkt hij op dat moment ook zijn eigen zilveren schild aan de vereniging.
De schietmeester heeft inmiddels de grote buks op de aanlegpaal gelegd, zodat de koning het openingsschot kan verrichten.
Hierna komen dan aan de beurt : de burgemeester, de pastoor, de beschermheer, de erevoorzitter, het erebestuur, de voorzitter, het bestuur en de leden van de schutterij. Vervolgens kunnen alle mannelijke inwoners van de parochie Mheer die 18 jaar of ouder zijn meeschieten.
Als iedereen zijn beurt heeft gehad, begint de koning weer aan de volgende ronde en zo gaat het dan verder, ronde na ronde tot op een gegeven moment iemand de laatste restjes hout van de stang schiet en daarmee koning wordt van de schutterij.

Onder luid gejuich gaat de nieuwe koning dan op de schouders en iedereen verdringt zich rond de gelukkige om hem te feliciteren.
Als de euforie om de winnaar een beetje gezakt is en er een pilsje gedronken is op de nieuwe "heerser", begint de "ceremonie protocolaire". De nieuwe koning wordt in een korte speech door de voorzitter gefeliciteerd, waarna hem de versierselen worden uitgereikt die zijn waardigheid van koning moeten benadrukken. Als eerste krijgt hij de sjerp in de nationale kleuren omgehangen. Vervolgens krijgt hij het vest met de zilveren schilden omgehangen en hieroverheen de zilveren vogel. Als kroon op het werk wordt hem het kroontje op zijn hoed gezet. Tenslotte krijgt zijn (eventuele) echtgenote of vriendin een bos bloemen aangeboden.
Als de koning dan in vol ornaat voor het publiek staat, wordt ter zijner ere het geweer gepresenteerd en de tamboers en klaroenblazers spelen het Wilhelmus.
Hierna daveren de kamers over het dorp om alle inwoners te laten weten dat de schutterij een nieuwe koning heeft. Na deze officiele inhuldiging van de nieuwe koning volgt een rondtocht door het dorp van de schutterij met in haar midden de trotse nieuwe koning van de schutterij. Overal waar de stoet langskomt wordt hij luid toegejuicht en wordt er enthousiast geklapt. In de plaatselijke horecagelegenheden wordt natuurlijk op zijn gezondheid gedronken. Eindpunt van de rondgang door het dorp is uiteraard het schutterslokaal. Hier verdringen vooral de oud-koningen zich rond de nieuwe koning om hem met goed-bedoelde raad bij te staan. De dame, die aangekondigd heeft om de nieuwe koning in zijn koningsjaar te begeleiden als koningin, wordt ook overstelpt met aanwijzingen en instructies over kleding, kapsel, schoeisel, bloemen enz....
Het is meestal een dag later als de nieuwe koning door de officiele instanties, zijnde de voorzitter of een ander bestuurslid, op de hoogte wordt gesteld van zijn rechten en plichten in zijn regeringsjaar.
Maar op de avond van Hemelvaartsdag is de nieuwe koning en de eventuele nieuwe koningin het stralende middelpunt en klinkt menigmaal het lied "D'r bitste sjut..."

 

De Broonk


Het woord "Broonk" heeft in Mheer en omgeving een dubbele betekenis.
Hiermee wordt zowel de driedaagse voorjaarskermis alsook de sacramentsprocessie aangeduid.
Er wordt veelal aangenomen dat schutterijen zouden zijn opgericht om de "Broonk", de sacramentsprocessie, te beschermen.
Drs J. Gerits heeft deze theorie in zijn doctoraalsscriptie duidelijk weerlegd en in het geval Mheer zou dit ook helemaal niet kunnen. De schutterij van Mheer is namelijk ouder dan de parochie Mheer! Volgens onderzoek van pastoor A. Welters krijgt Mheer vanaf 1658 het recht van toedienen van het eerste (doopsel) en het laatste sacrament (oliesel). Voorheen was Mheer een "quarta capella" (een hulpkerk) onder 's Gravenvoeren.
In 1665 op 16 oktober werd de eerste parochiekerk van Mheer gewijd door de bisschop van Luik en vanaf die tijd zal in Mheer ook de eerste eigen processie zijn uitgetrokken.
De oude band met 's Gravenvoeren was echter nog niet helemaal verbroken want in 1720 beschrijft pastoor A. d'Affnay van 's Gravenvoeren de "Broonk" en deze doet ook Mheer aan, waar zelfs een H. Mis wordt opgedragen.
Hierna is er een korte pauze waarbij zowel de geestelijken als de beeld- en hemeldragers iets te eten krijgen aangeboden. De geschiedenis vertelt niet hoe een en ander gecombineerd werd, want op diezelfde zondag trok ook de "Broonk" in Mheer uit zoals blijkt uit de reeds eerder aangehaalde brief aan de weduwe de Loe uit 1716 :

".....ende tot loffelijcke Bijwooninghe van de Jaerlijxe Godts drachten offt processien, welcke overoude gewoonte zij Remonstranten gheerne alsnu souden willen hervatten....."

Zoals u ziet, wordt er zelfs gesproken van een overoude gewoonte, dus de "Broonk" moet toen al een zeer oud gebruik zijn geweest.
Het begin van deze driedaagse wordt eigenlijk al op zaterdagavond gemaakt. Na de avondmis schiet de jonkheid al haar kamers af. Dit geldt als het officiële begin van de "Broonk".

Op zondagmorgen verzamelen de klaroenblazers en tamboers van de schutterij al om 5 (!) uur 's morgens om samen met de jonkheid te beginnen aan de "Reveille".
Met pittige marsen, klaroengeschal en het knallen van de kamers worden alle straten van het dorp aangedaan om de mensen te wekken om vooral niet te laat te komen voor de sacramentsprocessie. Voorheen, toen er nog geen drumbands bestonden en de schutterij slechts over één of enkele tamboers beschikte, ging of gingen deze op zondagmorgen in alle vroegte trommelend door de straten van Mheer om de mensen te wekken en te laten weten (voor diegene die het nog niet wisten): Opstaan, vandaag is "Broonk"! Met de opkomst van de drumbands is deze traditie verwaterd, maar in het jaar 1975 hebben enkele tamboers van de schutterij besloten om deze traditie weer nieuw leven in te blazen en de bestuursleden van de Jonkheid hebben toen spontaan hun medewerking aangeboden. Sindsdien worden de mensen van Mheer niet alleen met tromgeroffel en klaroengeschal, maar ook met luide knallen van de kamers, afgeschoten door de Jonkheid, uit hun slaap gehaald.
Beeld SebastianusRond 9 uur verzamelen de leden van de schutterij in het schutterslokaal. Hier wordt een algehele inspectie gehouden, want vooral voor de "Broonk" wil men er piekfijn opstaan. Als alles in orde wordt bevonden, stelt men zich op om naar het huis van de koning te marcheren. Het koningspaar staat thuis al zenuwachtig te wachten op de komst van de schutterij, want dit is de eerste keer dat zij officieel optreden als koningspaar. Voor de koningin is het extra spannend, want voornamelijk het vrouwelijke gedeelte van de bevolking zal haar kleding en kapsel beoordelen. De normen die hier toegepast worden zijn vele malen strenger dan de normen die worden gehanteerd tijdens het O.L.S.! Met het nieuwe koningspaar in hun midden gaat de schutterij het keizerspaar afhalen aan hun woning, daarna naar de kerk en zij stelt zich op om voorop te gaan in de sacramentsprocessie. Voor het vertrek moet het St. Sebastianusbeeld nog een plaatsje krijgen in het midden van de schutterij.

Op een teken van de kapitein van de jonkheid (die belast is met de organisatie van de "Broonk") kan de commandant van de schutterij voor de eerste keer het commando geven : "Langzame pas, voorwaarts ... MARS!".
Bij ieder rustaltaar, wanneer de zegen wordt gegeven, wordt door de schutters een salvo gegeven en donderen de kamers.
Tijdens de gehele processie spelen de tamboers een processiemars die niet op papier te vinden is, maar die van generatie op generatie is overgeleverd.
De tamboers staan erop om deze mars, deze monotone dreun, te blijven spelen omdat hij zo typisch is voor de Mheerder "Broonk".
Weer teruggekomen bij de kerk vormt de schutterij een erehaag voor het "Allerheiligste" en als de deelnemers aan de processie binnen zijn, gaat ook de schutterij de kerk in, waar door het zangkoor nog eenmaal het "Tantum Ergo" wordt gezongen.
Ter afsluiting speelt de harmonie nog een mars, waarna de schutterij afmarcheert naar het schutterslokaal om daar te genieten van een warme "tas sop en e bruudsje" en een welverdiende slok gerstenat.
Hiermee is het officiële gedeelte van deze eerste dag van de "Broonk" afgelopen en iedereen maakt er op zijn eigen manier nog een fijne dag van.

Op broonkmaandag wordt om 10 uur een H. Mis opgedragen voor alle levende en overleden leden van de jonkheid en de schutterij. In vroeger jaren was de Heilige Mis voor de jonkbeid om 9 uur en die voor de schutterij om 10 uur, maar omdat op een gegeven moment de meeste mensen om 10 uur naar de kerk gingen heeft men besloten om een gezamenlijke H. Mis te laten doen voor beide verenigingen. Gedurende deze mis worden alle kamers die de jonkheid rijk is, in stelling gebracht en tijdens de consecratie afgeschoten. Na de mis wordt traditiegetrouw het ledengeld betaald en, eveneens naar oud gebruik, een drupke gedronken.
Rond het middaguur stellen de aanwezige verenigingen zich op in de oprit van het kasteel met voorop het bestuur van jonkheid Sint Aloysius, daarachter schutterij St. Sebastianus en achteraan harmonie St. Cecilia, om een aubade te brengen aan de beschermheer en familie de Loë als dank voor de ondervonden steun in het afgelopen jaar.
De baron dankt voor de gebrachte hulde en nodigt iedereen uit om een glaasje te komen drinken. Hierna wordt een rondgang gemaakt door het dorp met rustpauzes bij de plaatselijke horeca-ondernemers. Vervolgens gaat men naar de ouderlijke woning van de kapitein van de jonkheid, waar de voorzitter van de schutterij namens de hele dorpsgemeenschap de kapitein en de andere bestuursleden van de jonkheid bedankt voor hun belangeloze inzet met de Broonk-processie en andere activiteiten in het afgelopen jaar. Tevens wordt dan steeds de hoop uitgesproken, dat de verstandhouding en samenwerking tussen de verenigingen optimaal zal blijven.
De kapitein spreekt vervolgens namens de Jonkheid een woord van dank uit aan alle verenigingen en mensen voor hun medewerking aan de "Broonk" en de gebrachte hulde. Hierna nodigt hij alle aanwezigen uit voor een hapje en een drankje.
Hulde aan de koningDe leden van schutterij en harmonie en de talrijke omstanders slaan deze uitnodiging vanzelfsprekend niet af en laten zich de aangeboden koffie en broodjes en het onvermijdelijke bier goed smaken. Dit inspireert de her en der verspreid zittende leden van de harmonie tot het spelen van enkele vrolijke marsen.
Als de stoet weer opgesteld staat, gaat men naar de woning van de koning van de schutterij, alwaar deze uitgebreid wordt gefeliciteerd en gehuldigd. Ook deze laat zich niet onbetuigd en nodigt allen uit voor een koele dronk.

De laatste dag van de "Broonk" wordt het "Päölke Howwe" gehouden. De schutterij vertrekt dan even voor 18:00 uur, samen met de bestuursleden van de jonkheid, voor het kappen van de her en der door de inwoners geplante "päölkes". Zolang de harmonie nog niet aanwezig is, en er dus nog niet "gereid" kan worden, helpen de bestuursleden van de jonkheid mee om de toeschouwers te voorzien van een "drupke" of van de andere drankjes die bij de palen gevonden worden.
Sinds 2007 wordt een nieuwe route gelopen, om tijd te winnen en om toch álle straten van Mheer aan te doen. De eerste paal zal omgeslagen worden voor de residentie van de koning. Daarna begint de route bij de kerk richting Banholt, totaan het voormalige burgemeestershuis. Daar maakt men rechts-om-keert richting de school, dan via de sportvelden Hövelke 3, 2 en 1 af. Daar verzamelen enkele leden van de harmonie om de oude en bekende rei-dansen te spelen. De stoet trekt dan verder richting Sint Geertruid en vervolgens naar de put en richting Libeek. Daarna de Langwei op en langs de bejaarden, vervolgens via het kasteel naar beneden. Halverwege d'r Hoesberg krijgt de kapitein van de jonkheid de scepter van de pastoor uitgereikt. In Onder-Mheer wordt begonnen met de Steegstraat, dan de Papenweg, Dorpsstraat en via het Wienickerstraatje naar de Stallestraat. Alvorens de dag beëindigd wordt in de Smidse, wordt er nog flink gewalst op de boerenhoven.

Päölke HowweTyperend op die dag zijn natuurlijk de bielemannen die de palen omhakken. Dit zijn niet zo maar palen, maar ze zijn in veel gevallen versierd met groene takken en slingers. En onder of aan elke paal hangt een fles sterke drank of er staat een kratje bier naast. Ook hangt aan veel palen een verhaal of gedicht. In dit "verhaal van de paal" spreekt de paal en laat hij zijn visie zien op het afgelopen jaar of Broonk. In veel gevallen is hij tevreden over de gang van zaken, steekt hij de draak met enkele voorvallen en treurt hij om zijn aanstaande einde.
Verder zijn de reidans, cramignon, en de walsen op de binnenplaatsen typerend.

De cramignon is een rei-dans van Waalse (anderen spreken van Spaanse of Franse) oorsprong, die nog maar in een paar dorpen aan de zuidgrens van onze provincie gespeeld en gedanst wordt. In Mheer wordt tegenwoordig alleen nog maar gereid op Broonkdinsdag. Dit gaat ongeveer als volgt: De kapitein van de jonkheid gaat voorop met een bos bloemen in zijn hand en hierachter sluiten alle jongens en meisjes (liefst om en om) van het dorp hand in hand aan en al slingerend en laverend tussen schutters en muzikanten door springt men op de maat van de muziek. Als de cramignon van Mheer wordt gespeeld kan men zelfs nog meezingen: "e Sjtukske sjeenk mit mosterd op, dat hub veer, dat hub veer, dat hub veer zoe gêre ".

Koninklijke Erepenning

Schutterij St. Sebastianus Mheer
werd onderscheiden met de
Koninklijke Erepenning
b.g.v. het 450-jarig bestaan.

1567 - 2017

Volg ons op Facebook

Copyrigcht © 2014 Schutterij St. Sebastianus Mheer